Brieven boven water gemist

  Met o.a. een ontroerende brief die een moeder in 1781 vanuit Guyana stuurt naar haar twaalfjarige zoon die bij familie in Middelburg woont, om een opleiding te volgen.

  'Ik heb per ongeluk iemand vermoord, help mij', dat is de strekking van de brief die Cornelis Graafland in 1781 vanaf St. Lucia stuurde aan een Amsterdamse vriend.

  Eeuwenoude ongeopende brieven vormen de aanleiding voor enerverende speurtochten in verre familieverledens. Derk Bolt reist naar Suriname, op zoek naar nazaten van Jetje, een Surinaamse vrouw die eind achttiende eeuw een hartstochtelijke relatie had met

  In de tweede aflevering van de KRO-programmaserie Brieven Boven Water (12 april, 20.18 uur, Nederland 2) zien we hoe gelukzoeker Martinus Bruno in 1672 per schip vanaf Texel naar Nederlands-Indië vertrekt, met een brief op zak van de bekende Amster

  In de eerste aflevering belandt Derk Bolt met de 77-jarige mevrouw Sassen Doyer uit Zwolle in New York, in het spoor van de 18e eeuwse patriot Hendrick Doyer. Deze patriot moest in 1789 vluchten uit Nederland en maakte vervolgens fortuin in New York met

  Afl.: Een sterk verlaat overlijdensbericht. Derk Bolt bezorgt een eeuwenoude, gestolen brief van Aagje Luijtsen aan haar man Hermanus Kikkert, aan een van zijn nazaten. Dat blijkt een bekende Nederlander te zijn, die net als Hermanus ook vaak ver weg van huis is. Het stapeltje brieven dat Aagje Luijtsen indertijd stuurde raakte in één keer kwijt, toen het schip waar ze zich op bevonden, werd geënterd en ingepikt door Britse kapers. Dat lot trof veel over zee verstuurde brieven. De Noordzee werd geteisterd door Britse kapers, die onder toezicht van de Britse overheid op economische roofvaart uitwaren. De Britten pikten daarbij behalve de lading ook alle brieven aan boord in. En bewaarden die vreemd genoeg zo keurig, dat ze meer dan 300 jaar later tijdens een zoektocht naar andere oude documenten, weer boven water kwamen in een archief in Londen. Nederlandse onderzoekers kregen zo 40.000 ongeopende persoonlijke brieven in handen, met daarin talloze bijzondere verhalen en ooggetuigeverslagen uit de zeventiende en achttiende eeuw. Ook in deze aflevering worden enkele van die bijzondere verhalen uitgediept en probeert Derk Bolt ze nog bij nazaten van de geadresseerden te bezorgen. Tussen de brieven zat ook een pakketje, een leren envelop met 39 plantenzaadjes, 200 jaar geleden meegenomen uit Zuid-Afrika door ene Jan Teerlink. Zijn die zaden nog intact en wat gebeurt er als ze worden geplant? En welke bijzondere overeenkomst heeft de door Derk opgezochte nazaat van Jan Teerlink met zijn voorvader? En dan is er nog de brief van plantage-eigenaar Nicolaas de Zoutte, uit 1664. Hij schrijft de ouders van zijn knecht Adriaan dat de jongen is omgekomen bij een ongeval. En dat de rekening van de begrafenis erg hoog was. Helaas werd ook deze brief onderweg gekaapt. Hebben de ouders van Adriaan ooit te horen gekregen wat er met hun zoon gebeurd is?

  Afl.: Eeuwenoude post bezorgd. Verslaggever Derk Bolt bezorgt een 300 jaar oude, nooit aangekomen wanhopige liefdesbrief, anno 2011 alsnog bij Marianne Goedbloed in Middelburg, een nazaat van de geadresseerde. Die bizar genoeg voor hetzelfde (liefdes)dilemma blijkt te staan als haar achttiende eeuwse voorouders. Neemt ze ook hetzelfde besluit als haar voorouders? De dringende brief die Cornelis de Somer vanuit Guyana in de achttiende eeuw schreef aan zijn Middelburgse verloofde Sara van Luijck trof een lot dat vele per schip verstuurde brieven in de zeventiende en achttiende eeuw trof, hij kwam niet aan. Er verging nogal eens schip in die tijd en ook liepen schepen groot gevaar gekaapt te worden. Zo werd de Noordzee geteisterd door Britse kapers, die onder toezicht van de Britse overheid op economische roofvaart uitwaren. De Britten pikten daarbij het schip en de lading in, maar behandelden de bemanning goed en bewaarden de documenten en brieven die aan boord waren keurig. En wel zó goed, dat ze een aantal jaren toevallig weer opdoken in een archief in Londen: 40.000 ongeopende Nederlandse, persoonlijke brieven. Met daarin een verzameling bijzondere verhalen en ooggetuigeverslagen om van te watertanden. Nederlandse onderzoekers hebben inmiddels een deel van die brieven ontcijferd, zodat Derk Bolt ermee aan de slag kon en in sommige gevallen zelfs kan bezorgen. Veel brieven vertellen een mooi verhaal, zoals de brief waarin Lijsbeth Philipse Amelingh aan haar man schrijft over een burenruzie, waarin zij door Grietje Evers werd uitgemaakt voor jodenhoer, portugezenhoer en eedbrekershoer. Ze haalde er een notaris bij die over de (on)juistheid van de beschuldigingen een oordeel moest vormen. Een heel bijzonder stuk is de achttiende eeuwse brief van de vrijgekochte slavin Wilhelmina uit Suriname, omdat er nauwelijks brieven of documenten zijn waarin slaven zelf aan het woord komen over hun leven.